หลักสูตรการศึกษาปฐมวัย สำหรับเด็กอายุ ๓ – ๕ ปี

            หลักสูตรการศึกษาปฐมวัยสำหรับเด็กอายุ ๓ – ๕ ปีเป็นการจัดการศึกษาในลักษณะของการอบรมเลี้ยงดูและให้การศึกษา เด็กจะได้รับการพัฒนาทั้งทางด้านร่างกาย อารมณ์ จิตใจ สังคม และสติปัญญา ตามวัยและความสามารถของแต่ละบุคคล

 จุดหมาย

           หลักสูตรการศึกษาปฐมวัยสำหรับเด็กอายุ ๓ – ๕ ปี มุ่งให้เด็กมีพัฒนาการทางด้านร่างกาย อารมณ์ จิตใจ สังคม และสติปัญญา ที่เหมาะสมกับวัย ความสามารถและความแตกต่างระหว่างบุคคล จึงกำหนดจุดหมายซึ่งถือเป็นมาตรฐานคุณลักษณะที่พึงประสงค์ ดังนี้

 

                     ๑. ร่างกายเจริญเติบโตตามวัย และมีสุขนิสัยที่ดี
                     ๒. กล้ามเนื้อใหญ่และกล้ามเนื้อเล็กแข็งแรง ใช้ได้อย่างคล่องแคล่วและประสานสัมพันธ์กัน
                     ๓. มีสุขภาพจิตดี และมีความสุข
                     ๔. มีคุณธรรม จริยธรรม และมีจิตใจที่ดีงาม
                     ๕. ชื่นชมและแสดงออกทางศิลปะ ดนตรี การเคลื่อนไหว และรักการออกกำลังกาย
                     ๖. ช่วยเหลือตนเองได้เหมาะสมกับวัย
                     ๗. รักธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม วัฒนธรรม และความเป็นไทย
                     ๘. อยู่ร่วมกับผู้อื่นได้อย่างมีความสุขและปฏิบัติตนเป็นสมาชิกที่ดีของสังคมในระบอบประชาธิปไตย อันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข
                     ๙. ใช้ภาษาสื่อสารได้เหมาะสมกับวัย
                     ๑๐. มีความสมารถในการคิดและการแก้ปัญหาได้เหมาะสมกับวัย
                     ๑๑. มีจินตนาการและความคิดสร้างสรรค์
                     ๑๒. มีเจตคติที่ดีต่อการเรียนรู้ และมีทักษะในการแสวงหาความรู้

  คุณลักษณะตามวัย

              เด็กอายุ ๓ ปี

                  พัฒนาการด้านร่างกาย

                                • กระโดดขึ้นลงอยู่กับที่ได้
                                • รับลูกบอลด้วยมือและลำตัว
                                • เดินขึ้นลงบันไดสลับเท้าได้
                                • เขียนรูปวงกลมตามแบบได้
                                • ใช้กรรไกรมือเดียวได้

                  พัฒนาการด้านอารมณ์และจิตใจ

                                • แสดงอารมณ์ตามความรู้สึก
                                • ชอบที่จะทำให้ผู้ใหญ่พอใจและได้รับคำชม
                                • กลัวการพลัดพรากจากผู้เลี้ยงดูใกล้ชิดน้อยลง

                  พัฒนาการด้านสังคม

                                • รับประทานอาหารได้ด้วยตนเอง
                                • ชอบเล่นแบบคู่ขนาน (เล่นของเล่นชนิดเดียวกันแต่ต่างคนต่างเล่น)
                                • เล่นสมมติได้
                                • รู้จักรอคอย

                  พัฒนาการด้านสติปัญญา

                                • สำรวจสิ่งต่างๆ ที่เหมือนกันและต่างกันได้
                                • บอกชื่อของตนเองได้
                                • ขอความช่วยเหลือเมื่อมีปัญหา
                                • สนทนาโต้ตอบ/เล่าเรื่องด้วยประโยคสั้นๆได้
                                • สนใจนิทานและเรื่องราวต่างๆ
                                • ร้องเพลง ท่องคำกลอน คำคล้องจองง่ายๆ และแสดงท่าทางเลียนแบบได้
                                • รู้จักใช้คำถาม “อะไร”
                                • สร้างผลงานตามความคิดของตนเองอย่างง่ายๆ
                                • อยากรู้อยากเห็นทุกอย่างรอบตัว

                  เด็กอายุ ๔ ปี

                       พัฒนาการด้านร่างกาย

                               • กระโดดขาเดียวอยู่กับที่ได้
                               • รับลูกบอลได้ด้วยมือทั้งสอง
                               • เขียนรูปสี่เหลี่ยมตามแบบได้
                               • ตัดกระดาษเป็นเส้นตรงได้
                               • กระฉับกระเฉงไม่ชอบอยู่เฉย

                      พัฒนาการด้านอารมณ์และจิตใจ

                               • แสดงออกทางอารมณ์ได้เหมาะสมกับบางสถานการณ์
                               • เริ่มรู้จักชื่นชมความสามารถ และผลงานของตนเองและผู้อื่น
                               • ชอบท้าทายผู้ใหญ่
                               • ต้องการให้มีคนฟัง คนสนใจ

                      พัฒนาการด้านสังคม

                               • แต่งตัวได้ด้วยตนเอง ไปห้องส้วมได้เอง
                               • เล่นร่วมกับคนอื่นได้
                               • รอคอยตามลำดับก่อน-หลัง
                               • แบ่งของให้คนอื่น
                               • เก็บของเล่นเข้าที่ได้

                 พัฒนาการด้านสติปัญญา

                               • จำแนกสิ่งต่างๆ ด้วยประสาทสัมผัสทั้ง ๕ ได้
                               • บอกชื่อและนามสกุลของตนเองได้
                               • พยายามแก้ปัญหาด้วยตนเองหลังจากได้รับคำชี้แนะ
                               • สนนาโต้ตอบ / เล่าเรื่องเป็นประโยคต่อเนื่อง
                               • สร้างผลงานตามความคิดของตนเอง โดยมีรายละเอียดเพิ่มขึ้น
                               • รู้จักใช้คำถาม “ทำไม”

                 เด็กอายุ ๕ ปี

                       พัฒนาการด้านร่างกาย

                               • กระโดดขาเดียวไปข้างหน้าอย่างต่อเนื่องได้
                               • รับลูกบอลที่กระดอนขึ้นจากพื้นได้ด้วยมือทั้งสอง
                               • เดินขึ้น ลงบันไดสลับเท้าได้อย่างคล่องแคล่ว
                               • เขียนรูปสามเหลี่ยมตามแบบได้
                               • ตัดกระดาษตามแนวเส้นโค้งที่กำหนด
                               • ใช้กล้ามเนื้อเล็กได้ดี เช่น ติดกระดุม ผูกเชือกรองเท้า ฯลฯ
                               • ยืดตัว คล่องแคล่ว

                      พัฒนาการด้านอารมณ์และจิตใจ

                               • แสดงอารมณ์ได้สอดคล้องกับสถานการณ์อย่างเหมาะสม
                               • ชื่นชมความสามารถและผลงานของตนเองและผู้อื่น
                               • ยึดตนเองเป็นศูนย์กลางน้อยลง

                      พัฒนาการด้านสังคม

                               • ปฏิบัติกิจวัตรประจำวันได้ด้วยตนเอง
                               • เล่นหรือทำงานโดยมีจุดมุ่งหมายร่วมกับผู้อื่นได้
                               • พบผู้ใหญ่ รู้จักไหว้ ทำความเคารพ
                               • รู้จักขอบคุณ เมื่อรับของจากผู้ใหญ่
                               • รับผิดชอบงานที่ได้รับมอบหมาย

                      พัฒนาการด้านสติปัญญา

                               • บอกความแตกต่างของกลิ่น สี เสียง รส รูปร่าง จำแนก และ จัดหมวดหมู่สิ่งของได้
                               • บอกชื่อ นามสกุล และอายุของตนเองได้
                               • สนทนาโต้ตอบ / เล่าเป็นเรื่องราวได้
                               • สร้างผลงานตามความคิดของตนเอง โดยมีรายละเอียดเพิ่มขึ้นและแปลกใหม่
                               • รู้จักใช้คำถาม “ทำไม” “อย่างไร”
                               • เริ่มเข้าใจสิ่งที่เป็นนามธรรม
                               • นับปากเปล่าได้ถูกต้อง

 

ระยะเวลาเรียน
                    ใช้เวลาในการจัดประสบการณ์ให้กับเด็ก ๑ – ๓ ปีการศึกษาโดยประมาณ ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับอายุของเด็กที่เริ่มเข้าสถาน  ศึกษาหรือสถานพัฒนาเด็กปฐมวัย

   สาระการเรียนรู้

                สาระการเรียนรู้ใช้เป็นสื่อกลางในการจัดกิจกรรมให้กับเด็ก เพื่อส่งเสริมพัฒนาการทุกด้าน ทั้งทางด้านร่างกาย อารมณ์ จิตใจ สังคม และสติปัญญา ซึ่งจำเป็นต่อการพัฒนาเด็กให้เป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ ทั้งนี้สาระการเรียนรู้ประกอบด้วย องค์ความรู้ ทักษะหรือกระบวนการ และคุณลักษณะหรือค่านิยม คุณธรรม จริยธรรม ความรู้สำหรับเด็กอายุ ๓-๕ ปีจะเป็นเรื่องราวที่เกี่ยวข้องกับเด็ก บุคคลและสถานที่ที่แวดล้อมเด็ก ธรรมชาติรอบตัว และสิ่งต่างๆ รอบตัวเด็กที่เด็ก มีโอกาสใกล้ชิดหรือมีปฏิสัมพันธ์ในชีวิตประจำวันและเป็นสิ่งที่เด็กสนใจ จะไม่เน้นเนื้อหา การท่องจำ

               ในส่วนที่เกี่ยวข้องกับทักษะหรือกระบวนการจำเป็นต้องบูรณาการทักษะที่สำคัญและจำเป็นสำหรับเด็ก เช่น ทักษะการเคลื่อนไหว ทักษะทางสังคม ทักษะการคิด ทักษะการใช้ภาษา คณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์ เป็นต้น ขณะเดียวควรปลูกฝังให้เด็กเกิดเจตคติที่ดี มีค่านิยมที่พึงประสงค์ เช่น ความรู้สึกที่ดีต่อตนเองและผู้อื่น รักการเรียนรู้ รักธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม และมีคุณธรรม จริยธรรมที่เหมาะสมกับวัย เป็นต้น

               ผู้สอนหรือผู้จัดการศึกษา อาจนำสาระการเรียนรู้มาจัดในลักษณะหน่วยการสอน แบบบูรณาการหรือเลือกใช้วิธีการที่สอดคล้องกับปรัชญาและหลักการศึกษาปฐมวัย สาระการเรียนรู้กำหนดเป็น ๒ ส่วน ดังนี้

                 ๑. ประสบการณ์สำคัญ

                                  ประสบการณ์สำคัญเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่งสำหรับการพัฒนาเด็กทางด้านร่างกาย อารมณ์ จิตใจ สังคม และสติปัญญาช่วยให้เด็กเกิดทักษะที่สำคัญสำหรับองค์ความรู้ โดยให้เด็กได้มี

ปฏิสัมพันธ์กับวัตถุ สิ่งของ บุคคลต่างๆ ที่อยู่รอบตัว รวมทั้งปลูกฝังคุณธรรม จริยธรรมไปพร้อมกันด้วย ประสบการณ์สำคัญมีดังนี้

 

                 ๒. สาระที่ควรเรียนรู้

                                  สาระที่ควรเรียนรู้ เป็นเรื่องราวรอบตัวเด็กที่นำมาเป็นสื่อในการทำกิจกรรม ให้เด็ก

เกิดการเรียนรู้ ไม่เน้นการท่องจำเนื้อหา ผู้สอนสามารถกำหนดรายละเอียดขึ้นเองให้สอดคล้องกับวัย

ความต้องการ และความสนใจของเด็ก โดนให้เด็กได้เรียนรู้ผ่านประสบการณ์สำคัญที่ระบุไว้ข้างต้น

สาระที่เด็กอายุ ๓-๕ ปี ควรเรียนรู้มีดังนี้

                             ๒.๑ เรื่องราวเกี่ยวกับตัวเด็ก เด็กควรรู้จักชื่อ นามสกุล รูปร่าง หน้าตา รู้จักอวัยวะต่างๆ วิธีรักษาร่างกายให้สะอาด ปลอดภัย การรับประทานอาหารที่ถูกสุขลักษณะ เรียนรู้ที่จะเล่นและทำสิ่งต่างๆด้วยตนเองคนเดียว หรือกับผู้อื่น ตลอดจนเรียนรู้ที่จะแสดง ความคิดเห็น ความรู้สึก และแสดงมารยาทที่ดี
                             ๒.๒ เรื่องราวที่เกี่ยวกับบุคคลและสถานที่แวดล้อมเด็ก เด็กควรมีโอกาสรู้จักและรับรู้เรื่องราวเกี่ยวกับครอบครัว สถานศึกษา ชุมชน รวมทั้งบุคลต่างๆ ที่เด็กต้องเกี่ยวข้องหรือมีโอกาสใกล้ชิดและมีปฏิสัมพันธ์ในชีวิตประจำวัน
                             ๒.๓ ธรรมชาติรอบตัว เด็กควรเรียนรู้สิ่งมีชีวิต สิ่งไม่มีชีวิต รวมทั้งความเปลี่ยนแปลงของโลกที่แวดล้อมเด็ก ตามธรรมชาติ เช่น ฤดูกาล กลางวัน กลางคืน ฯลฯ
                             ๒.๔ สิ่งต่าง รอบตัวเด็ก เด็กควรจะได้รู้สักสี ขนาด รูปร่าง รูปทรง น้ำหนัก ผิวสัมผัสของสิ่งต่างๆ รอบตัว สิ่งของเครื่องใช้ ยานพาหนะ และการสื่อสารต่างๆ ที่ใช้อยู่ในชีวิตประจำวัน

 การจัดประสบการณ์

                                       ๑.๑ จัดประสบการณ์การเล่นและการเรียนรู้เพื่อพัฒนาเด็กโดยองค์รวมอย่างต่อเนื่อง
                                       ๑.๒ เน้นเด็กเป็นสำคัญ สนองความต้องการ ความสนใจ ความแตกต่างระหว่าง

บุคคลและ บริบท ของสังคมที่เด็กอาศัยอยู่
                                       ๑.๓ จัดให้เด็กได้รับการพัฒนาโดยให้ความสำคัญกับกระบวนการและผลผลิต

 ปรัชญาการศึกษาปฐมวัย
 

   หลักการ

                ๑. ส่งเสริมกระบวนการเรียนรู้และพัฒนาการที่ครอบคลุมเด็กปฐมวัยทุกประเภท
                ๒. ยึดหลักการอบรมเลี้ยงดูและการให้การศึกษาที่เน้นเด็กเป็นสำคัญ โดยคำนึงถึงความแตกต่างระหว่างบุคคล และวิถีชีวิตของเด็กตามบริบทของชุมชน สังคม และวัฒนธรรมไทย
                ๓. พัฒนาเด็กโดยองค์รวมผ่านการเล่นและกิจกรรมที่เหมาะสมกับวัย
                ๔. จัดประสบการณ์การเรียนรู้ให้สามารถดำรงชีวิตประจำวันได้อย่างมีคุณภาพและมีความสุข
                ๕. ประสานความร่วมมือระหว่างครอบครัว ชุมชน และสถานศึกษาในการพัฒนาเด็ก